… M E S S I jaýǵan K Ú N!!!

…. Argentına — Anglııa oıynynyń aldynda Atlantanyń kósheleri argentınalyq jankúıerlerge… Jo-joq, taza MESSIGE toldy da ketti!!! Anda qarasań da MESSI, mynda qarasań da MESSI, kózińdi ashsań da MESSI, kózińdi jumsań da Messı! Olardyń Priory kóshesimen jasaǵan sherýin kórýge kóz kerek! Bir sózben, oıyn bastalmaı turyp, Argentına jankúıerleri MESSI degen nóserdi tógip-tógip jiberdi! Áli tógip jatyr… Bul nóser búgingi oıyn bastalǵanda aǵylshyndardy aǵyzyp ákete me, álde, Tumandy Albıonnan kelgen Argentınanyń shıregindeı ǵana aǵylshyndyq jankúıer ol nóserdi bylsh-bylsh keship ótip kete me, ol jaǵy bir ǵana Allaǵa aıan. Men de dál osy joly bir komandany keýdesinen túrtip kórsetkim kelmedi. Meni oqyp júrgen jankúıerler meniń júregim kim dep soǵyp turǵanyn biledi. Bul jerde sporttyń otymen kirip, kúlimen shyqqan, maıyn ishken jan retinde retti sóz aıtaıyn: «NAǴYZ MYQTY JEŃSIN!!!»

.. Munan burynǵy kúndizgi reportajymdy «MESSI jaýǵan KÚN» dep atap, Atlantanyń kóshelerine sımaı ketken «Messılerdiń» sýretin jarııalap, on aýyz sóz jazǵanmyn. Syrtta júrip, tek telefonmen reportaj jasaý ońaı emes,bir jerde sýretter bar, bir jerde vıdeo ǵana qaıtalanyp, bir jerde jazǵandarym sóz ben sýretti júzge bólip, shashylyp ketipti. Keshirim… Ol sýretterdi búgin qosa jarııalaımyn. … Bul Amerıkany qoısashy, keshe ǵana Maıamıde kúndizgi saǵat 5-te oıyn bastalǵanda, Qazaqstanda túngi 12 edi, búgin aýyldyń túngi 12-sinde Atlantada saǵat tústen keıingi 3-ti ǵana kórsetip turdy. Bul aıtý úshin aıtý emes, mundaı ýaqyt «bılep» turatyn elde álem chempıonatynda durystap fýtbol oınamaq túgili, el aralap júrip, as ishý ońaı emes! Tańǵy asyńdy túste iship, túski asyńdy keshke iship, keshki asyńdy qashan ishýdi bilmeı jyndy bolatynyń sekildi… Bul jartylaı fınaldyq oıyndy aǵylshyndar julynyp bastady. Sodan 55-mınýtta álgi men maqtaı beretin Gordon gol soqqansha, Argentına kimge tıiserin tappaı, jónsiz júgirdi de júrdi. Tek álgi gol jon arqadan tıgen dyraý qamshy sekildi boldy ma — Argentına dopty aǵylshyndardan birjola tartyp aldy. Qalǵan 30 mınóttegi argentınalyqtardyń dopty aıaqtaryna baılap júrgen kórsetkishin qarańyz: 90 mınýtta Anglııa dopty 36% ustasa, Argentına 64% boıy tepkilegen! … Bul oıynda Norvegııanyń aýzyn artynan shyǵarǵan Bellıngem tym kórine almady. Ol tapsyrma boıynsha bir kózi Messıde bolsa kerek. Keın de rıza qyp qaqpaǵa bir soqpady. Keınniń qaıta-qaıta qulap,qos qolyn aspanǵa atyp,tóreshiden be,qudaıdan ba «ádilet» suraǵany búgingi fýtbolǵa zań emes. … Messı de qaqpaǵa solaqaı «snarıadtardy» bortqan joq. Biraq ol tynysh júrip bar oıyndy alashadaı toqyp berdi. Argentınanyń birinshi golynyń túlep ushqan uıasy Messıdiń sol aıaǵy bolatyn. Al, Laýtaro Martınes soqqan Jeńis golyn Messı ǵulamalyq qımylmen eki qorǵaýshyny bir-birine soǵyp, keıin qaldyrdy da, oń aıaǵymen-aq(!) qolmen laqtyrǵandaı dopty Marınestiń baspen soǵar tusyna qalyqtatyp bere qoıdy: Martınes te tarlan eken — birge qarǵyǵan eki qorǵaýshydan basty buryn siltedi. Jeńis doby torda týlap qaldy!!! … Oıyn sońynda kózinen jas sorǵalaǵan Laýtora Martınes bylaı dedi: «Sonaý qarasıraq bala kezimde ákem alyp bergen býtsymen elime asa qymbat bir gol soǵarmyn dep júrýshi edim — myna golym sol boldy!» … Gol ataýlyǵa erlik jasadym dep emes, dopty jáı tebe salǵanym ǵoı dep júretin Messıdiń Martınes soqqan ekinshi doptan soń qos tizesin syndyryp, kógalǵa otyra ketip, bir mınót boıy(!) essiz toılaýyn men birinshi ret kórdim. Buryn soǵylǵan dopqa áıeli ul tapqandaı bulaı qýanǵanyn kórgen emespin. Keıinnen,oıyn aıaqtalǵan soń, óziniń sol qylyǵyna uıalǵandaı: «Bul jeńis,bizge, Argentına quramasyna kerek emes, BUL JEŃIS ARGENTINA HALQYNA kerek!» dedi. Munan soń fýtboldy qalaı qudiret kórmeısiń?! Aǵylshyndar jaqsy oınady. Soǵylǵan goldaryna deıingi oıyndaryn aıtamyn. Odan soń olar sol bir dop basymdyqty ustap qalamyz dep qatty qatelesti! Bapkeri T. Týhel de, shabýylshy Keın de muny moıyndady. Sonaý 1966-dan soń 60 jyl ótkizip baryp, fýtbol tájin kıemiz be degen aǵylshyndar bul úmitterin taǵy… 60 jylǵa qaldyrdy. Fýtboldaǵy kózge kórine bermeıtin NAMYS degen qasıet jaıly Argentınanyń Messımen attas bas bapkeri Skalonı bir-aq aýyz sózben aıtty: «El bilmeıdi — Argentınanyń fýtbol jeıdesin kıdiń be: ne jeńesiń, ne ólesiń!» … Kóp jankúıer bile bermeıtin bir nárse bar: ol meniń Argentına komandasyn jeńiliske qımaı, ár jolǵy sáýegeılik barysynda jeńildirmeı alyp shyǵyp kele jatqanym! Taǵy solaı isteý úshin bir-aq oıyn qaldy. Biraq ol bir oıyn 10 oıynǵa tatıtyn tartysty match. Sodan alyp shyǵa alamyn ba? Tyrysamyn! Kómektesemin! Alladan suraımyn! Buıyrtsa, Argentına dańqty Brazılııadan keıin(1958,1962) qatarynan eki ret álem chempıony atanǵan ekinshi el bolar. Buǵan qylyshyn qaırap otyrǵan Ispanııa kónse. Nıý-Iorktiń dańqty arenasynda osy joly fýtbol tarıhynda tuńǵysh ret sý jańa Eýropa chempıony men odan da jańa Ońtústik Amerıka chempıony kezdesedi eken. Al, kóreıik — qara jerdiń qaı pushpaǵynda dopty durys teýip júr eken?!! Jáne de muny bilý men úshin emes,bul jolǵy álemdik fýtbolda joq bolsa da arytyp-ashyqtyrar alysqa bala-shaǵa jınap bergen tıyn-tebenge saparlap kelip,chempıonattaǵy sol 48-diń qatarynda tura almaǵan Qazaq eliniń aıaq dopshylary bilsin dep alasuryp júrmin. Meniń bir aýyz jazbalarymdaǵy qylt etken paıdaly oı bolsa, ol — solar úshin kerek! … Endi 80-ge taıaǵanda el fýtbolyna munan baǵaly qyzmet jasaı almaspyn!

Nesip JÚNISBAIULY,

Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri,

sport jýrnalısi, jazýshy, sport qaıratkeri

AQSh, Atlanta, Djorjııa shtaty