جۇمىرى باردىڭ عۇمىرى بار

“ادام دەنەسىنىڭ جەتىلۋى — ونىڭ دەنساۋلىعى; ەگەر دەنىڭ ساۋ بولسا، وندا ونى ساقتاماق كەرەك، ال ەگەر ساۋ بولسا، وندا دەندى ساۋىقتىرۋ كەرەك”، -دەپ دەنساۋلىقتىڭ قادىرى تۋرالى ۇلى شىعىستىڭ ويشىلى ءال-فارابي اسقان بىلگىرلىكپەن ايتقان ەكەن. سپورت وپتيميستىك ومىرمەن، سەرگەكتىك مادەنيەتىن قالىپتاستىراتىن بولسا، وسى ءبىر قامشىنىڭ سابىنداي قىسقا ۋاقىتتا، دەنە قيمىلىن ارتتىرىپ، قوزعالىستى كۇشەيتكەندە عانا ومىرگە دەگەن سۇيسپەنشىلىك ارتا تۇسەدى دەپ ويلايمىز.

ارينە، ۇلكەن سپورتتا جۇرمەگەندىكتەن اندا-ساندا وسىنداي سايىستارعا قىزۋ كىرىسىپ كەتكەن جاندارعا اۋىر تيەرى دە ءسوزسىز. ءتىپتى، جاراقات الىپ قالۋى دا مۇمكىن. مىسالى، جاستار اتقا شاۋىپ، ءتۇرلى سپورتتارمەن بەلسەنە اينالىسسا قالىپتى جاعداي دەپ قابىلدايمىز. ال، 40-50 دەن اسقان جاستارداعى ازاماتتارعا تاڭىرقاي قارايتىنىمىز دۇرىس ەمەس دەپ ويلايمىن.

نەگىزى، مىنا كورشىلەس قىتاي ەلىندە قارتتار كوشەدە تۇرىپ الىپ، ءتۇرلى جاتتىعۋلاردى جاساپ جاتادى. وعان نازار سالىپ جاتقان ءبىر جان جوق. ءبىزدىڭ ەلدە قوعامدىق ورىندار مەن سپورت الاڭدارىندا جاتتىعىپ نە بولماسى جۇگىرىپ جۇرگەن اقسامايلى ەگدە ادامدارعا تەسىلە قاراپ، ءتۇرلى سوزدەردى ايتىپ كەتىپ بارا جاتقان ادامداردى كورەسىڭ. ادام ءۇشىن قوزعالىس ءومىردىڭ تىرەگى ەكەنىن ۇمىپتاعانىمىز ءلازىم.

اتاقتى كلاسسيك جازۋشى عابيت مۇسىرەپوۆ “دۇرىس جولعا قويىلعان دەنەشىنىقتىرۋ ويىندارى وقۋ-ءبىلىم الۋعا بوگەت ەمەس، قايتا بويدى سەرگىتىپ، ويىنا جاردەم ەتەتىن نارسە”، — دەگەن ەكەن. سوندىقتاندا سپورتتىڭ جالپى ادامنىڭ دەنساۋلىعىنىڭ شىڭدالا تۇسۋىنە بەرەر پايداسى شەكسىز. ال بۇل تۇرعىدا فۋتبولدىڭ بەرەرى مول. فۋتبول جاس تالعامايتىن سپورت ءتۇرى. جەتپىستەن اسقان اتا بۋىنننىڭ دا الاڭداردا دوپ تەۋىپ جۇرگەنى جاسۇپراققا ۇلكەن ونەگە. “ويتكەنى، سپورت-دەنساۋلىقتىڭ كەپىلى”.

وتكەن بەيسەنبىدە الماتى وبلىسى ىلە اۋدانى وتەگەن كەنتىندە ارداگەرلەر اراسىندا الامان فۋتبول جارىسى بولىپ ءوتتى.

بۇل جارىس جىل سايىن ۇيىمداستىرىلىپ كەلگەندىكتەن ءداستۇرلى ءتۋرنيردىڭ بىرىنە اينالعان. جارىسقا قىلشىلداعان قىرىق جاستان جوعارى جەپىسكە دەيىن فۋتبول ارداگەرلەرى كەلىپ باقتارىن سىناپ، فۋتبولدان ۇلكەن اسەر الىپ قايتاتىن. سوندىقتاندا بۇل باسەكەنى ارداگەرلەر اسىعا كۇتەتىنى بار. قازاق «تەر شىققان كىسىدەن دەرت شىعادى»-دەگەن. جاس كەلگەن سوڭ اياق-سۇيەكتەر اۋىر تارتىپ، اۋىرۋ جاعالاي تۇسەرى بەلگىلى. سوندىقتاندا كارىلىككە، ءدارى-دارمەككە بايلانىپ قالماۋ ءۇشىن سپورتتىڭ بەرەرى زور ەكەنىن دارىگەرلەردە ايتاتىنى انىق. ال فۋتبول ويناپ دەنەنى قىزدىرىپ، تەر توگۋ ارقىلى دەنساۋلىق شيراي تۇسەدى. مىنە سوندىقتاندا وتەگەن كەنتىندە وتكەن جارىسقا كەلىپ قاتىسقان اردگەرلەردىڭ ءبارى دەرلىك سپورتتى ومىرلەرىنە ۇران ەتىپ ۇستاعان.

ارداگەرلەر ارىسىندا وتكەن ءدۇبىرلى جارىس وسى ءوڭىردى اۋىل سپورتىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقان سپورت جاناشىرى مارقۇم احمەد داۆىدوۆتى ەسكە الۋعا ارنالعان. كوپ جىلدان بەرى وسى جارىستى ۇيىمداستىرىپ، مۇرىندىق بولىپ كەلگەن ەلگە بەلگىلى سپورت قالامگەرى، سپورت سالاسىندا جارىق كورگەن كوپتەگەن كىتاپتىڭ اۆتورى، فۋتبول ارداگەرى ءالىم ااناپيانوۆ اعامىز. جىل سايىن فۋتبول ارداگەرلەرىنىڭ باسىن قوسىپ، ەرەكشە ءبىر مەيرام تارتۋ ەتىپ جۇرگەن ارداگەر قالامگەردىڭ بۇل ءىسى ساۋاپتى ءىس ءارى كوپكە ۇلگى دەپ بىلەمىز.

سونىمەن تىزىمگە كەلىپ تىركەلگەن ارداگەر كوماندالار ەكى توپقا ءبولىنىپ ويىندارىن باستاپ كەتتى. “سىرلى اياقتىڭ سىرى كەتسە دە سىنى كەتپەيدى”، — دەمەكشى، قابىرعالاس جاتقان قوس الاڭدا وتكەن ويىنداردا شۇمەكتەپ تەر توگىپ، جەڭىس ءۇشىن بار شەبەرلىكتەرىن كورسەتىپ كورەرمەندەرىن ءتانتى ەتكەن ارداگەرلەردىڭ اراسىنان وزىپ شىققاندارى جارىس ۇيىمداستىرۋشىسى ءالىم اعامىزدىڭ ازىرلەگەن كۋبوكتارى مەن باعالى سىيلىقتارىنا يە بولدى. سونىمەن قاتار جارىس سوڭىندا ءتۋرنيردىڭ ۇزدىك قاقپاشى، ۇزدىك ويىنشىسى، ۇزدىك شابۋىلشىسى، ۇزدىك قورعاۋشىسى دەگەن نوميناتسيالار بويىنشا ساڭىلاق ويىنشىلار قۇرمەتپەن ماراپاتتالدى. جارىستان العان تاماشا اسەرلەرىن ءبولىسىپ الاڭدا جۇرگەن ارداگەرلەر قاۋىمى كوپكە دەيىن كەتە الماي ءبىرىن-ءبىرى قيماي تارقاستى. يا بۇل جارىستىڭ ءدۇبىر كەتسە دە كۇبىرى ەستە ۇزاق قالارىندا داۋ جوق. «دەنى ساۋدىڭ جانى ساۋ»، — دەگەن ەل بولعاندىقتان ارداگەرلەردىڭ ومىرلەرىنە سەركەكتىك پەن سەرپىن بەرىتىن وسىنداي جارىستاردى ءجيى وتكىزسە نۇر ۇستىنە نۇر بولماق. جۇمىرى باردىڭ عۇمىرى بار ەكەنىن ەستە ساقتايىق.

اقىن ورداباي ۇلى،

الماتى