Qyr astynda Aq Olımpıada

Bıyl – qysqy Olımpıada jyly. Bıyl taǵy da saıypqyrandarymyz tórt jylda bir keletin osynaý dúrmekti dodada baq synaıdy. Bul baıraqty báseke 7-16 aqpan aralyǵynda Italııanyń Mılan men Kortına-d’Ampeo qalalarynda bolady.

Oı̆yndardyń resmı belgileri – Tına jáne Mılo atty eki aqkis. Olardyń eskızin mektep oqýshylary ázirlegen. Barlyǵy 1600 dızaı̆n usynysy qabyldanǵan.

Italııa tarıhta tórtinshi ret Olımpııa oı̆yndaryn ótkizedi. Mılanda alǵash ret Olımpıadanyń jalaýy kóteriledi. Al Kortına-d’Ampeoda jarysty ekinshi ret bolady. Buǵan deı̆in 1956 jyly Olımpıada ótken.

Bıylǵy Olımpıadada 16 sport túrinen 100-ge jýyq medal jıyntyǵy sarapqa salynady. Bul sport túrlerine bıatlon, bobsleı̆, taý shańǵysy, kerlıng, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵy qossaı̆ysy, frıstaı̆l, tramplınnen sekirý, shana sporty, skeleton, skı-alpınızm, snoýbord, mánerlep syrǵanaý, shaı̆baly hokkeı̆ jáne short-trek kiredi. Olımpııa oı̆yndaryna alǵash ret skı-alpınızm engiziledi.

Qazaqstan qysqy oıyndarda

Jalpy, jazǵy, qysqy sport túrlerinen bolsyn Olımpııa oıyndarynyń orny bólek. Bul – 1991 jyly elimiz táýelsizdiginiń tańy araılap atqan kezden beri sportshylarymyzdyń qatysatyn toǵyzynshy Olımpıada. Buǵan deıin bizdiń qurama 1994 jyly Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda ótken qysqy oıyndarǵa, odan keıin 1998 jyly Japonııanyń Nagano, 2002 jyly AQSh-tyń Solt-Leık-Sıtı, 2006 jyly Italııanyń Týrın, 2010 jyly Kanadanyń Vankýver, 2014 jyly Reseıdiń Sochı, 2018 jyly Ońtústik Koreıanyń Phenchhan men 2022 jyly Qytaıdyń Beıjiń qalalarynda ótken Olımpııa oıyndaryna qatysty.

2026 jylǵy qysqy Olımpııa oıyndarynyń bastalýyna az ýaqyt qaldy. Osyǵan oraı, elimizdiń táýelsizdik alǵannan bergi qysqy Olımpıadalardaǵy nátıjelerine qysqasha toqtalyp, sholý jasaýdy jón kórdik.

Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin 1994 jyly alǵash ret aq Olımpıadada baq synady. Bul dúbirli dodaǵa Qazaqstannan 29 sportshy qatysty. Egemendiktiń eleń-alańynda otyzǵa jýyq otandasymyzdyń kók baıraǵymyzdy kóterip, Skandınavııa túbegindegi jarysta týymyzdy tigýiniń ózi jetistik edi. Olımpıadada Qazaqstan quramasy sporttyń 8 túrinen kúsh synasty. Atap aıtqanda, bıatlon, taý shańǵy sporty, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, mánerlep syrǵanaý, frıstaıl jáne short-trek. Bul synda Qazaqstanǵa alǵash altyn medaldi shańǵyshy Vladımır Smırnov syılady. Sonymen birge ol taǵy eki kúmis júldeni jeńip aldy.

Odan keıin araǵa tórt jyl salyp, 1998 jyly Japonııanyń Nagano qalasynda ótken qysqy oıyndarda Qazaqstan quramasy eki ese sportshyny aparyp, sporttyń 8 túrinen el namysyn qorǵady. Bul jarysta 60 sańlaǵymyz taý shańǵy sporty, shaıbaly hokkeı, bıatlon, shańǵy jarysy, mánerlep syrǵanaý, frıstaıl, konkımen júgirý sporty, shańǵymen tuǵyrdan sekirýden synǵa tústi. Jarysta otandastarymyz eki qola júldeni ıelendi.

Konkımen júgirýshi Lıýdmıla Prokasheva 5 000 metr qashyqtyqta júldegerler qatarynan kórinse, shańǵy jarysynan iz kesý saıysynda Vladımır Smırnov úshinshi orynǵa shyqty. Osylaısha, Qazaqstan eki qola júldemen jalpykomandalyq esepte 20-oryndy ıelendi.

Kelesi Olımpıada 2002 jyly AQSh-tyń Solt-Leık-Sıtı qalasynda jalaý kóterdi. Bul dodada 50 sportshy jarystyń 7 sport túrinen óner kórsetti. Atap aıtqanda, taý shańǵy sporty, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, shańǵy jarysy, konkımen júgirý sporty, shaıbaly hokkeı, frıstaıl, bıatlon. Biraq, olardyń eshqaısysy qurmet tuǵyryna kóterilmeı, elge qaıtty.

2006 jyly Italııanyń Týrın qalasynda ótken Olımpıadada da otandastarymyz júlde alǵan joq. Appenın túbegine 55 sportshy barǵan bolatyn. Olar sporttyń 7 túrinen atap aıtqanda, bıatlon, taý shańǵy sporty, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, frıstaıl, shaıbaly hokkeı.

2010 jyly Vankýverde jalaýy kóterilgen Olımpııa oıyndarynda Qazaqstan 8 jyldan keıin bir kúmis medal aldy. Áıelder arasyndaǵy 15 shaqyrymdyq jekeleı jarysta bıatlonshy Elena Hrýstaleva Olımpıada júldegeri atandy. Osy Olımpıadada 37  otandasymyz sporttyń 8 sport túrinen (bıatlon, taý shańǵy sporty, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, frıstaıl, mánerlep syrǵanaý, short-trek) kúsh synasyp, jalpykomandalyq esepte 25-orynǵa ıe boldy.

2014 jyly Reseıdiń Sochıde qalasynda ótken Olımpıadada 51 sportshy  Qazaqstan atynan jarystyń 10 túrinen óner kórsetti. Olar bıatlon, taý shańǵy sporty, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, shana sporty, snoýbord, mánerlep syrǵanaý, frıstaıl, short trekten synǵa tústi. Qysqy Olımpıadanyń qorytyndysy boıynsha mánerlep syrǵanaýshy Denıs Ten qola medaldi jeńip aldy. Osy nátıjemen Qazaqstan jalpykomandalyq esepte 26-orynǵa ornalasty.

2018 jyly Phenchhanda (Ońtústik Koreıa) ótken qysqy Olımpııa oıyndaryna 46 sportshy qatysty. Otandastarymyz sporttyń 9  túrinen synǵa tústi. Sportshylar bıatlon, taý shańǵy sporty, konkımen júgirý sporty, shańǵy jarysy, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, shana sporty, mánerlep syrǵanaý, frıstaıl, short-trekten kúsh synasyp, bir medaldi qanaǵat tutty. Bul jarysta Iýlııa Galysheva frıstaıl-mogýldan qola medal alyp, Qazaqstan jalpykomandalyq esepte 28-shi orynǵa ornalasty.

Sońǵy qysqy Olımpıada oıyndary 2022 jyly Qytaıdyń Beıjiń qalasynda boldy. Bul dodaǵa 34 sportshy qatysty. Olar 8 sport túrinen (shańǵy jarysy, konkımen júgirý sporty, bıatlon, short-trek, shańǵymen tuǵyrdan sekirý, taý shańǵy sporty, shańǵy qossaıysy, frıstaıl) jarysty. Alaıda, eshkim medalǵa alǵan joq.

Endi bıylǵy Olımpıadaǵa otandastarymyz birneshe sport túrinen joldama alyp úlgerdi. Qazaqstan quramasynyń sportshylary mánerlep syrǵanaý, short-trek jáne konkımen júgirý sportynan irikteý kezeńinen ótti.

Shańǵymen tuǵyrdan sekirý jarystary Val-dı-Femme aımaǵynda ornalasqan Predazzo Olympic Ski Jumping Stadium tramplın kesheninde bolady. Bul jer Olımpıada talaptaryna sáıkes tolyq jańartylyp, halyqaralyq deńgeıdegi jarystardy ótkizýge beıimdelgen. Keshen 1989 jyly paıdalanýǵa beriligen. Onda 1990 jyly alǵash ret álem chempıonatynyń jalaýy kóterilgen.

Dúrmekti dodaǵa daıyndyq

Qazir Týrızm jáne sport mınıstrligi ulttyq komandany HHV qysqy Olımpıadaǵa daıyndaýdyń keshendi josparyn ázirledi. Qolda bar málimetke qaraǵanda, Olımpıadaǵa el quramasynan shamamen 35 sportshy barady. Sportshylar qysqy Olımpıadanyń 10 dısıplınasy boıynsha baq synaýdy josparlap otyr. Olardyń qatarynda bıatlon, konkımen júgirý sporty, mánerlep syrǵanaý, short-trek, shańǵy jarysy, shańǵymen tramplınnen sekirý, shańǵy qossaıysy, taý shańǵysy sporty, frıstaıl-mogýl jáne frıstaıl-akrobatıka bar.

-Qazirgi kezde Sofıa Samodelkına men Mıhaıl Shaıdorovtyń mánerlep syrǵanaýdan eki jeke resmı Olımpıada lıenzııalary bar. Sonymen qatar sportshylarymyz short-trekten – 9, konkımen júgirýden 12 lıenzııa jeńip aldy. Komandanyń túpkilikti quramy sportshylardyń halyqaralyq jarystardaǵy nátıjelerine qaraı qalyptastyrylady. Olımpıada kvotalarynyń naqty sany 2026 jylǵy qańtardyń sońynda belgili bolady. Keshendi jospardy iske asyrý aıasynda mınıstrlik respýblıkalyq sport federaııalarymen jáne óńirdegi ákimdikterimen birlesip jattyǵý úderisin qamtamasyz etý boıynsha júıeli jumys júrgizdi. Atap aıtqanda, qysqy sport túrleri boıynsha ulttyq quramalar 178 oqý-jattyǵý jıynyn ótkizip, 125 halyqaralyq jarysqa qatysty, — delingen vedomstvonyń habarlamasynda.

Budan basqa mınıstrliktiń habarlaýynsha, sportshylar medıınalyq-psıhologııalyq qoldaý, qarjylyq qoldaý, qajetti sporttyq qural-jabdyqtar, tamaqtaný jáne bilikti jattyqtyrýshylarmen jumys jasaý qarastyrylǵan. Jattyqtyrýshylar quramyna álem chempıonattary men Olımpıadada tájirıbesi bar joǵary deńgeıdegi mamandar tartylǵan. Atap aıtqanda, Germanııa, Nıderland, Ispanııa, Slovenııa, Polsha, Reseı jáne Belarýs elderinen mánerlep syrǵanaý, konkımen júgirý, shańǵy jarysy, short-trek jáne bıatlon boıynsha 13 sheteldik TOP-deńgeıdegi jattyqtyrýshy-keńesshi sportshylarymyzdyń sapaly daıyndyǵyna jumyldyryldy. Týrızm jáne sport mınıstrligi ulttyq quramanyń básekege qabiletti daıarlyǵyn qamtamasyz etý jáne otandyq sportshylardyń tórtjyldyqtyń basty dodasynda jaqsy óner kórsetýi úshin qajetti jaǵdaılardy jasaý baǵytyndaǵy júıeli jumysyn jalǵastyrýda.

Osyǵan baılanysty jaqynda Týrızm jáne sport mınıstrliginde HHV qysqy Olımpıadaǵa qatysatyn ulttyq quramanyń sporttyq kıim jıyntyǵy tanystyryldy. Jabdyqtyń tehnıkalyq talaptaryn kelisý, úlgilerin bekitý jáne jetkiziletin sporttyq kıimniń sapasyn baqylaý maqsatynda arnaıy jumys komıssııasy quryldy. Onyń quramyna Týrızm jáne sport mınıstrliginiń, Ulttyq Olımpıada komıtetiniń, vedomstvolyq baǵynysty uıymdardyń ókilderi, sondaı-aq tanymal otandyq sportshylar kirdi. Jumys komıssııasy ulttyq quramanyń sporttyq kıiminiń eskızin bekitti. Qazirgi ýaqytta bul eskız Halyqaralyq Olımpıada komıtetinde kelisý rásiminen ótip jatyr. Sporttyq kıim jıyntyǵy 22 ataýdan turady. Onyń ishine Olımpıadanyń ashylý jáne jabylý saltanattaryna arnalǵan saltanatty forma, jarys kezeńinde paıdalanylatyn jyly syrt kıimder, sondaı-aq oqý-jattyǵý jıyndary men kúndelikti qoldanýǵa arnalǵan jattyǵý jáne kúndelikti kıimder kiredi. Sondaı-aq ulttyq quramanyń sporttyq kıimi demeýshiler esebinen satyp alynǵanyn aıta ketken jón. Týrızm jáne sport mınıstrligi 2026 jylǵy qysqy Olımpıadaǵa daıyndyq boıynsha josparly jumystaryn jalǵastyrýda.

 

Dastan KENJALIN,

ASTANA